Hand- en polsklachten worden vaak onderschat. Omdat de hand relatief klein is, wordt de impact van klachten soms als beperkt gezien. In de praktijk blijkt het tegenovergestelde: juist beperkingen van de hand hebben directe gevolgen voor vrijwel alle dagelijkse activiteiten, van werken en schrijven tot aankleden en zelfzorg. Bij chronische handklachten kan deze impact langdurig en ingrijpend zijn.
Binnen de klinische praktijk spelen vooral chronische peesontstekingen en artrose van hand en pols een grote rol bij klachten die niet vanzelf verdwijnen. Deze aandoeningen ontstaan zelden acuut, maar ontwikkelen zich geleidelijk. Dat maakt ze lastig te herkennen en vaak moeilijk te duiden voor patiënten.
De hand als complex functioneel systeem
De hand is een verfijnd samenspel van botten, gewrichten, pezen, spieren en zenuwen. Voor zowel fijne motoriek als kracht is een nauwkeurige samenwerking nodig. Wanneer één structuur beperkt raakt, beïnvloedt dat vrijwel altijd het functioneren van het geheel.
Revalidatiearts Stefanie Bleeker ziet dit regelmatig terug.
“De hand functioneert als één systeem. Als er ergens een verstoring ontstaat, gaat het lichaam compenseren, wat op andere plekken weer nieuwe klachten kan veroorzaken.”
Bij chronische peesontstekingen ontstaat schade vaak door herhaalde belasting over langere tijd. Peesweefsel herstelt langzaam, waardoor klachten kunnen blijven bestaan, zelfs wanneer de belasting tijdelijk wordt verminderd.
Artrose: slijtage met een wisselend beloop
Bij artrose van de hand en artrose van de pols spelen degeneratieve veranderingen in het kraakbeen een centrale rol. Dit kan leiden tot pijn, stijfheid en krachtsverlies. Kenmerkend is het wisselende beloop: klachten nemen soms toe zonder duidelijke aanleiding en verminderen weer in rust.
Dit onvoorspelbare karakter maakt het lastig om de belastbaarheid goed in te schatten. Activiteiten die de ene dag probleemloos verlopen, kunnen de volgende dag tot duidelijke verergering van klachten leiden. Daardoor ontstaat vaak onzekerheid over wat wel en niet mogelijk is.
Wanneer klachten chronisch worden
Chronische hand- en polsklachten zijn meestal het resultaat van meerdere factoren die elkaar versterken. Overbelasting, verminderde belastbaarheid en veranderde bewegingspatronen spelen vaak samen een rol. Hierdoor blijven klachten bestaan, ook wanneer de oorspronkelijke aanleiding niet meer aanwezig is.
“We zien dat mensen onbewust bewegingen aanpassen om pijn te vermijden,” zegt Bleeker. “Die compensatie kan op termijn juist extra belasting veroorzaken.”
De focus verschuift daardoor van het zoeken naar één oorzaak naar het begrijpen van het totale functioneren van de hand.
Revalidatie en handtherapie: focus op functie
Bij revalidatie van hand en pols ligt de nadruk op het verbeteren van handfunctie en belastbaarheid van de hand. Het uitgangspunt is wat iemand nodig heeft in het dagelijks leven. Werk, hobby’s en zelfzorg vragen ieder iets anders van de hand.
In samenwerking met handtherapie wordt gewerkt aan kracht, coördinatie en gecontroleerde belasting. Daarbij wordt gekeken hoe bewegingen efficiënter en minder belastend kunnen worden uitgevoerd.
“Het doel is niet een perfecte hand,” aldus Bleeker, “maar een hand die betrouwbaar functioneert binnen iemands mogelijkheden.”
Leven met langdurige hand- en polsklachten
Bij langdurige polsklachten en artrose verschuift de focus vaak van volledig herstel naar functioneren. Niet altijd verdwijnen klachten volledig, maar inzicht in belastbaarheid en begeleiding kunnen helpen om grip te houden op het dagelijks leven.
Het erkennen van de complexiteit van hand- en polsklachten is daarbij essentieel. Het zijn geen kleine ongemakken, maar aandoeningen die directe invloed hebben op zelfstandigheid en kwaliteit van leven.
Over de auteur
Dit artikel is geschreven door Sanne Peters.
Medische expertise
De inhoudelijke duiding in dit artikel is gebaseerd op de expertise en praktijkervaring van revalidatiearts Stefanie Bleeker verbonden aan Het Hand & Pols Centrum gespecialiseerd in hand- en polsproblematiek.
Disclaimer
Dit artikel is bedoeld ter kennisdeling en vervangt geen individueel medisch advies.
